รถเสียกลางทาง หรือหาที่จอดในซอยแคบไม่ได้ หลายคนเลือกดับเครื่องแล้วเข็นรถขึ้นไปบนฟุตบาทแทนการขับ เพราะคิดว่าเมื่อดับเครื่องแล้วไม่น่าจะนับว่าเป็นการ “ขับขี่” บนทางเท้าอีกต่อไป
แต่พอลองค้นหาในอินเทอร์เน็ตดู กลับพบว่าเรื่องนี้มีความเห็นที่ไม่ตรงกันอยู่พอสมควร บางคนบอกว่าไม่ผิดแน่นอน บางคนก็บอกว่ายังเสี่ยงอยู่ดี ทำให้หลายคนยังไม่แน่ใจว่าจริง ๆ แล้วกฎหมายว่าอย่างไรกันแน่
วันนี้เราจะพาไปดูตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งวิธีเข็นรถบนฟุตบาทให้ปลอดภัยและลดความเสี่ยงให้มากที่สุด
หมายเหตุ: เรื่องนี้ยังไม่มีคำวินิจฉัยของศาลที่ชัดเจนตายตัว บทความนี้สรุปตัวบทกฎหมายและความเห็นที่มีการถกเถียงกัน เพื่อให้ประเมินความเสี่ยงได้เองเบื้องต้น ไม่ใช่คำยืนยันทางกฎหมาย 100%
พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43(7) ห้ามผู้ขับขี่นำ “รถ” ขึ้นทางเท้าโดยไม่มีเหตุอันสมควร ยกเว้นรถลากเข็นสำหรับทารก คนป่วย หรือคนพิการ
จุดที่เป็นปัญหาคือคำว่า “ขับขี่” ตามนิยามกฎหมายจราจรมักหมายถึงการควบคุมรถโดยใช้เครื่องยนต์ขับเคลื่อน ในขณะที่การเข็นรถแบบดับเครื่องแล้วออกแรงเข็นด้วยมือ อาจไม่เข้าข่ายนิยาม “ขับขี่” ตามตัวบทอย่างชัดเจน ซึ่งเป็นช่องว่างที่ทำให้เกิดการถกเถียงกันอยู่ในหมู่ผู้ใช้รถและแม้แต่เจ้าหน้าที่เอง
ปัจจุบันยังไม่มีฎีกาหรือคำวินิจฉัยศาลฎีกาที่ระบุไว้ชัดเจนว่าการเข็นรถดับเครื่องบนทางเท้าผิดหรือไม่ผิด ความเห็นในแวดวงกฎหมายและผู้ใช้รถจึงยังแบ่งออกเป็นสองฝ่าย
ฝ่ายหนึ่งมองว่ารถที่ดับเครื่องแล้วเข็นด้วยแรงคน มีสถานะไม่ต่างจากการเข็นจักรยานหรือรถเข็นทั่วไป เพราะไม่ได้ใช้เครื่องยนต์ขับเคลื่อน จึงอาจไม่เข้าข่าย “ขับขี่รถ” ตามนิยามในมาตรา 43(7)
ในขณะที่อีกฝ่ายมองว่ามอเตอร์ไซค์ยังถูกจัดเป็น “รถ” ตามกฎหมายไม่ว่าจะติดเครื่องหรือไม่ การนำรถขึ้นทางเท้าไม่ว่าจะขับหรือเข็น ก็ยังอาจกีดขวางและเป็นอันตรายต่อคนเดินเท้าได้เหมือนกัน เจ้าหน้าที่บางพื้นที่จึงอาจใช้ดุลยพินิจออกใบเตือนหรือใบสั่งได้เช่นกัน
จุดสำคัญคือ ไม่ควรยึดความเห็นออนไลน์เป็นหลักประกันทางกฎหมาย เพราะดุลยพินิจสุดท้ายมักขึ้นอยู่กับเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่และสถานการณ์จริงหน้างานด้วย
แม้ความเสี่ยงของการเข็นรถจะต่ำกว่าการขับขี่บนทางเท้าอย่างชัดเจน แต่ก็มีบางสถานการณ์ที่ควรระวังเป็นพิเศษ
เข็นรถในช่วงเวลาที่คนเดินเท้าพลุกพล่าน แม้จะดับเครื่องแล้วแต่ตัวรถที่ใหญ่และหนักก็อาจกีดขวางทางเดินได้
เข็นรถระยะทางไกลเกินความจำเป็นบนฟุตบาท แทนที่จะเข็นลงถนนแล้วเดินคู่กันไป
เข็นรถในจุดที่มีป้ายเตือนหรือกฎเฉพาะพื้นที่ เช่น ถนนคนเดินหรือพื้นที่ท่องเที่ยวบางแห่งที่ห้ามนำรถทุกชนิดขึ้นแม้จะเข็นก็ตาม
หากจำเป็นต้องเข็นรถบนฟุตบาทจริง ๆ ควรมีเหตุผลที่อธิบายได้ เช่นรถเสียกลางถนนหรือต้องเข็นเข้าจุดจอดที่ปลอดภัย ไม่ใช่การใช้ฟุตบาทแทนถนนเพื่อความสะดวกเพียงอย่างเดียว
ควรเข็นเฉพาะระยะที่จำเป็นจริง เช่นจากจุดจอดรถไปยังหน้าร้าน แทนที่จะเข็นยาวหลายร้อยเมตรแทนการเดินจูงบนถนน และหากมีคนเดินเท้าอยู่ในเส้นทาง ควรหยุดรอหรือหลบให้ทางก่อนเสมอ ไม่เข็นรถแทรกฝ่าฝูงคน เพราะจุดนี้มักเป็นสาเหตุที่นำไปสู่การร้องเรียนหรือถูกเจ้าหน้าที่เรียกตรวจ
การเข็นชิดขอบฟุตบาทด้านในสุด เว้นทางเดินหลักไว้ให้คนเดินเท้าเต็มพื้นที่ ก็ช่วยลดโอกาสถูกมองว่ากีดขวางได้เช่นกัน หากมีทางเลือกอื่น เช่น เข็นลงไหล่ทางหรือขอบถนนแทนฟุตบาทได้ ก็ควรเลือกทางนั้นก่อนเสมอ เพื่อตัดความเสี่ยงตั้งแต่ต้น
การเข็นมอเตอร์ไซค์ดับเครื่องบนฟุตบาทยังไม่มีคำตอบทางกฎหมายที่ชี้ขาด 100% แต่ความเสี่ยงต่ำกว่าการขับขี่บนทางเท้าอย่างชัดเจน หลักที่ปลอดภัยที่สุดคือเข็นเท่าที่จำเป็น ให้ทางคนเดินเท้าก่อนเสมอ และเลือกใช้ไหล่ทางแทนหากทำได้
ครั้งต่อไปที่ต้องเข็นรถ อาจลองถามตัวเองก่อนว่ามีทางเลือกอื่นที่ไม่ต้องขึ้นฟุตบาทไหม หากมี ก็ควรเลือกทางนั้นก่อนเสมอเพื่อความสบายใจของทุกฝ่าย ด้วยความห่วงใยจาก 35yontrakan ครับ
